İslam Tarihi - Islamic History

Değerli ziyaretçilerimiz!

Sitemize artık www.islamtarihikaynaklari.com adresinden ulaşabilirsiniz.

et-Târih

E-posta Yazdır PDF
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 3
ZayıfMükemmel 

Halife b. Hayyât'a ait eser, Baki b. Mahled yoluyla ri­vayet edilmiştir. İslâm dünyasında kronolojik esasa göre yazılmış tarih kitapla­rından günümüze intikal eden ilk örnek olan eser, tarihlendirmenin önemine ait bazı âyet ve hadislerle insanların kullan­dıkları takvimler ve Hz. Ömer zamanın­da hicretin tarih ve takvim başlangıcı olarak kabul edilmesine dair rivayetlerle başlamakta, ardından Hz. Peygamber'in doğum tarihiyle Mekke ve Medine'deki ikamet sürelerine ait haberlere kısaca yer vermektedir. Daha sonra hicretin 1. yılından (m. 622) başlayarak (846-47) yılına kadar vuku bulan hadiseleri, savaşları, ihtilâlleri, ölümleri (vefeyât), hac mevsimlerinde kimlerin emîr-i hac oldu­ğunu, halifelerin çeşitli eyaletlerde, bil­hassa Medine, Mekke, Basra ve Küfe şe­hirlerindeki vali ve kadılarını, kâtip ve mühürdarları, ayrıca şurta, beytülmâl ve berid işlerinde kimlerin görevlendirildiği­ni anlatmaktadır.

et-Târîh, muhteme­len kronolojik esasa bağlı olması sebe­biyle Hz. Peygamber'in hicretten önceki Mekke dönemine hiç yer vermez. Vefeyâtı kaydederken birçok muhaddis ve din âlimi yanında ileri gelen şahsiyetlerle idarecilerden de söz eden Halîfe böylece siyasî, askerî, idarî ve kazaî tarih yanında ilim ve kültür tarihine de ciddi katkılarda bulunmuştur. Savaşlara ve fetihlere dev­let içerisinde cereyan eden hadiselere nazaran daha geniş yer veren müellifin Emevîler devrini ayrıntılı biçimde ele al­dığı eserinde bizzat şahit olduğu Abbasî­ler dönemini muhtasar olarak anlatması dikkat çekicidir. Halîfe b. Hayyât eserde İslâm fetihlerine ait haberleri iki yoldan rivayet etmiştir. Bunlardan ilki fethedi­len memleketlerin yerli râvileri, diğeri ise resmî rivayet gibi telakki edilen Ehl-i Medîne rivayetleridir. Meselâ Mısır'ın fethine dair rivayetleri önce Mısırlı İbn Lehîa'dan ve diğerlerinden, sonra da Medine ehli Urve b. Zübeyr'den nakle­der. Kitâbu't-Tabakât (Tabakâtu'r-Ruvât)'ında takip ettiği usulün aksine et-Târîh'te rivayetler için sened zikreder. Hadis rivayetinde isna­dın önemini çok iyi bilen Halîfe b. Hayyât, tarih sahasında bunun daha gevşek kul­lanılması şeklinde yaygınlaşan anlayışı benimsemiştir. Bundan dolayı münkatı ve mürsel senedler yanında hadis rivaye­tinde cerh ve ta'dile tâbi tutulmuş bazı kimselerin rivayetlerini almakta bir sakınca görmemiş, İbnü'l-Kelbî ve Vâkıdî gibi müelliflerin rivayetlerini nakletmek­ten çekinmemiştir. Başta siyer konuları olmak üzere Hz. Osman zamanındaki fitne, Cemel ve Sıffîn savaşları gibi önemli hususlarda sened zikretmeye özen gös­termiş, buna karşılık savaşlarda şehid olanları, halifelerin, çeşitli görevlerde bulunan kimselerin listesini verirken he­men hemen hiç sened zikretmemiştir.