İlyas Uçar - Ebû Rudeyha - Evvâh

Arapça Dersleri-25: (Şart Edatları)

E-posta Yazdır PDF
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 30
ZayıfMükemmel 

Değerli kardeşlerim bir arapça dersi ile yine sizlerle beraberiz.

Bugün Arapça'nın en önemli konularından birini "şart edatları" konusunu anlatmaya çalışacağım. Adından da anlaşılacağı üzere cümlenin belli bir şarta veya duruma bağlı olması durumunda kullanılan bu tip cümleler, şart edatı, şart cümlesi ve cevap cümlesi olmak üzere 3 öğeye ayrılır.

Türkçe mantıkla düşünürsek; "çalışırsan, kazanırsın" cümlesinde kazanmanın şartı çalışmaya bağlanmıştır. Bu yüzden çalırsan cümlesi, şart cümlesi, kazanırsın cümlesi de cevap cümlesi olarak nitelendirilir. Arapça'da da aynı mantık vardır ama buna bir de bu işi yapan bir şart edatı eklenmektedir. Değişik şart edatları bulunduğu gibi bazen cevap/ceza
cümlelerinin başına ( ف) harfinin geldiği de olur.
Şart ve ceza cümlelerinde kullanılan fiillerin her ikisi de mâzî, her ikisi de muzâri veya biri mâzî biri muzâri olmak üzere bazı farklılıklar görülebilmektedir.

DİKKAT: Bu cümlelerde dikkat etmememiz gerekn en önemli özellik muzâri fiillerin “cezm” olmasıdır. Cezm durumunda cemi ve tesniyelerdeki nunlarında düşeceğini unutmayın!

Örnek: إنْ يَعْلَمْ يَكْتُ ب() = Biliyorsa, yazar. Bu cümlede in = se, sa anlamında şart edatıdır. ya'lem kelimesi şart cümlesidir, in'den dolayı cezm li olmuştur. Yektub ise cevap cümlesidir, muzari olduğu için cezm olmuştur.

Arapçada şart edanları ikiye ayrılır: 1. İki Muzâri Fiili Cezm Eden Şart Edatları, 2. Cezmetmeyen Şart Edatları

1. İki Muzâri Fiili Cezm Eden Şart Edatları

Yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi şart ve cevap cümlelerin bulunduğu ve iki muzari fiilin yer aldığı cümlelerde şart edatları muzari fiillerin sonunu "cezm" eder. Bu edatların sayısı çok fazladır. Bunlardan en önemlileri şunlardır:

إنْ (in) = ..se, ..sa - cümlede irabtan mahalli yoktur.

إِذْمَا, إِذَامَا (iszmâ, iszâmâ) = ..se, ..sa

مَنْ (men) = kim, kime, kimi ..se, ..sa

مَا, مَهْمَا (mâ, mehmâ) = her ne, her neyi, her neye ..se, ..sa

مَتَى, أيَّانَ (metâ, eyyâne) = her ne zaman ..se, ..sa - cümlede mefûlün fîh konumunda olur.

أَيْنَ (eyne) = her nerede ..se, ..sa - cümlede mefûlün fîh konumunda olur.

أنىَّ (ennâ) = nereye, nereyi ..se, ..sa - cümlede mefûlün fîh konumunda olur.

أيُّ (eyyü) = Hangi ..se, ..sa - cümlede muzaf konumunda olur.

كَيْفَمَا (keyfemâ) = her nasıl ..se, ..sa - cümlede hal konumunda olur.

DİKKAT: Bu şart edatlarından yalnızca إنْ harf, diğerleri isimdir. Bu durumda إنْ harf olduğu için i‘râbdan nahalli yoktur. Yani cümlenin öğelerinden biri değildir. أيُّ (eyyü)’den başka şart isimlerinin hepsi mebnî, أيُّ (eyyü) ise mu‘rabtır ve her zaman muzâf olur.

Örnek: مَنْ يَكْسَلْ يَفْشَلْ (men yeksel yefşel) = Kim tembellik ederse, başarısız olur.

2. Cezmetmeyen Şart Edatları

Bunlar إذ ,لو ve أمَّا dır. Şart manası taşırlar ama muzâri fiilin başına gelseler de onları cezmetmezler. Lev ile başlayan şart cümlelerinde, cevabının başına çoğunluka fethalı bir “lâm” eklenir.

Bana gelmiş olsaydı ona ikram ederdim = لَوْ جَاءَنِي لأَكْرَمْتُه (lev câenî leekremtühü) cevabın başında fethalı bir lam gelmiştir. Fiil ise cezm olmamıştır.

İlyas Uçar
23.05.2013

Önemli not: Kaynak belirtmeden (ç)almak kul hakkına tecavüzdür. Bazı sitelerde isim ve konu linki verilmeden binbir emekle yaptığım bu dersler sahipleniliyor. Lütfen ilme ve emeğe saygılı olalım. Kul hakkına riâyet edelim!!!

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Yorumlar   

 
+1 #12 İlyas Uçar 22-02-2014 20:16
link vermek ayrı benim dediğim isim ve link verilmeden sahiplenilmesi yoksa zaten dersler internette pek çok sitede var ama bazı şahıslar dersleri kendi hazırlamış gibi davranıyor, uyarı onlar için.
 
 
+1 #11 ahmed erkam 11-12-2013 19:06
kardeşim allah razı olsun amma bunları kaynak göstermeden yayınlayanlara hakkıını helal etmiyormuşsun. etsen ne olacak hem sevap kazanırsın hem de senin bu yazdıkların diğer sitelerde de yayınlandığı için sevap kazanırsın .o sitelere bakanlarda senin sayende öğrenmiş olurlar çünkü. haram etsen senin sevabın azalır (belkide yok olur o kadarını bilemiyorum) hemde karşıdaki adam günaha girer yani helal etmek kar içinde kar . haram etmekse kar etmeyi kaçırdığın için zarar, karşıdaki adam içinse zaten zarar.
 
 
+1 #10 İlyas Uçar 22-11-2013 17:31
Mevla cümlemizden razı olsun kardeşim.
 
 
+2 #9 hatice büşra 22-11-2013 16:41
allah sizden razı olsun çok öz ve anlaşılır olmuş.
 
 
+1 #8 İlyas Uçar 16-11-2013 11:21
amin cümlemizden razı olsun Mevla kardeşim.
 
 
+2 #7 nesibe engin 15-11-2013 23:56
Allah razı olsun hocam,çok anlaşılır olmuş
 
 
+1 #6 İlyas Uçar 07-11-2013 12:17
amin cümlemizden razı olsun Mevla kardeşim.
 
 
+2 #5 CELK 30-10-2013 19:15
Allah razı olsun. çok iyi anlatmışınız
 
 
+1 #4 İlyas Uçar 11-10-2013 12:29
olsa çok güzel olur ama imkanlarım kısıtlı kardeşim ancak bu kadara gücüm yetiyor şimdilik
 
 
+2 #3 alsafak 10-10-2013 13:33
Gayretlerinden gayretullah razı olsun. Benim asıl arzum mp3 şeklinde konuları hazırlamak ve bolca mükalemeye yer vermektir. yolda otururken her şartta kulağımızda dinleyelim
 
 
+2 #2 İlyas Uçar 13-08-2013 17:50
aslında her yeni konuyu mail olarak gönderiyorum kullanıcılara ama size mi gelmedi anlamadım
 
 
+2 #1 mehmet321 13-08-2013 17:31
sitede yeni yayınlananları üyelere duyurursanız hem üyeler haberdar olur hem bu vesile ile siteye girer
Saygılar