İlyas Uçar - Ebû Rudeyha - Evvâh

Arapça Dersleri-21: (Sayılar-I)

E-posta Yazdır PDF
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 55
ZayıfMükemmel 

Değerli kardeşlerim bir arapça dersi ile yine sizlerle beraberiz.

Arapça'da sayılar konusu oldukça uzun ve anlaşılması zor bir konudur. O yüzden dersleri bölümlere ayırarak işleyeceğim. Bu derste "Asıl sayıları" konusunu anlatmaya çalışacağım.

Asıl sayılar varlıkların sayısını bildirmeye yarar. 5 kalem, 4 silgi, 9 çocuk gibi. Ancak diğer konularda olduğu gibi burada da müzekker ve müennes ayrımı yapılmaktadır.

Müennesler (dişi) için asıl müfred sayılar

1 (وَاحِدَةٌ (إِحْدَى = vahidetün (ihdâ)

2 اِثْنَتَانِ = ithnethâni

3 ثَلاَثٌ = thelathün

4 أَرْبَعٌ = erbe'un

5 خَمْسٌ = khamsün

6 سِتٌّ = sittün

7  سَبْعٌ = seb'un

8 ثَمَانٍ = themânin

9 تِشْعٌ = tis'un

10 عَشْرٌ = aşrun


Müzekker (erkek) için asıl müfred sayılar

1 (وَاحِدٌ (أَحَدٌ = vahidun (ehadun)

2 اِثْنَانِ = ithnâni

3 ثَلاَثَةٌ = thelâthetün

4 أَرْبَعَةٌ = erbe'atün

5 خَمْسَةٌ = khamsetün

6 سِتَّةٌ = sittetün

7 سَبْعَةٌ = seb'atün

8 ثَمَانِيَةٌ = themâniyetün

9 تِسْعَةٌ = tis'atün

10 عَشَرَةٌ = aşeratün

Arapçada asıl sayılardan sonra “Temyîz” denilen bir öğe gelir. Temyîz, müphem (kapalı) olan isim veya nispeti (cümleyi) açıklamak için zikredilen nekre isimdir. Yalnız 1 sayısı, sayılan isimden sonra gelir. Ve onun sıfatı durumunda olur.

Mesela: bir kız çocuğu = طِفْلَةٌ وَاحِدَةٌ = tıfletün vâhidetün.

Ayrıca Arapçada, sayıya العَدَدُ (aded), sayılana المَعْدُودُ (el-ma'dûd) denir. Ma'dud bir manada da temyizdir. 1 sayısında olduğu gibi 2 sayısında da özel bir durum vardır. Bir cinsten iki varlığı göstermek için اِثْنَانِ ve اِثْنَتَانِ pek kullanılmaz, isim doğrudan doğruya tesniye (ikil) yapılır.

Mesela: رَجُلاَنِ = raculâni = iki adam deriz. Ancak, manayı kuvvetlendirmek için kullanıldığı durumlar olabilir, bunlar istisnadır. İsimden sonra gelirse onun sıfatı olur.

Sayılar dört kısma ayrılır:

a. Müfred sayılar: 1’den 10’a kadar olanlar. (yukarıda da yazıldığı gibi)
b. Mürekkep (bileşik) sayılar: 11’den 19’a kadar olan sayılar.
c. Ukûd: 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 sayıları.
(ileride gelecek)
d. Atıflı (ma’tûf) sayılar: 21 ve 99 gibi iki sayının arasına atıf vavı getirilerek söylenen sayılar. (ileride gelecek)

Müfred sayılar içinde 1 ve 2 nin kullanımı ile ilgili bilgileri yukarıda zikretmiştim. 3'ten 10'a kadar olan sayılar için ise şu kuralı unutmamak gerekir.

Kural: "Aded (sayı), ma'dud (temyiz-sayılan şey) ile zıt cinsten olur. Ma'dud cem'i (çoğul) olarak olarak gelir ve mecrur yapılır. (Son harfinin harekesi esre " ِ " olur.)"

Dikkat: Çoğul isimlerin müzekker veya müennesliğine, tekili dikkate alınarak karar verilir. Akılsıza delâlet eden çoğulların müfred-müennes hükmünde olması kuralı, bu konuda geçersizdir

Örnekler:

ثَمَانِيَةُ رِجَالٍ = themâniyetü ricâlin = 8 adam. Cümlemizi incelediğimiz sayımız yani adedimiz 8, madudumuz yani temyizimiz ricâl yani adam(lar)dır. 8 sayısı müennes (dişil) bir sayı olduğu için ma'dudumuz müzekker ve çoğul olan bir kelime olarak gelmek zorunda kaldı. Ve sonu mecrur (esreli) oldu.

سَبْعَة كُتُبٍ = seb'atü kütübin = 7 kitap. Cümlemizi incelediğimiz sayımız yani adedimiz 7, madudumuz yani temyizimiz kütüb yani kitap(lar)dır. 7 sayısı müennes (dişil) bir sayı olduğu için ma'dudumuz müzekker ve çoğul olan bir kelime olarak gelmek zorunda kaldı. Ve sonu mecrur (esreli) oldu.

أَرْبَع سَيَّارَاتٍ = erbe'u seyyârâtin = 4 araba. Cümlemizi incelediğimiz sayımız yani adedimiz 4, madudumuz yani temyizimiz seyyârât yani araba(lar)dır. 4 sayısı müzekker (eril) bir sayı olduğu için ma'dudumuz müennes ve çoğul olan bir kelime olarak gelmek zorunda kaldı. Ve sonu mecrur (esreli) oldu.

İlyas Uçar
30.04.2013

Önemli not: Kaynak belirtmeden (ç)almak kul hakkına tecavüzdür. Bazı sitelerde isim ve konu linki verilmeden binbir emekle yaptığım bu dersler sahipleniliyor. Lütfen ilme ve emeğe saygılı olalım. Kul hakkına riâyet edelim!!!

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Yorumlar   

 
0 #14 İlyas Uçar 22-04-2014 20:03
amin cümlemizden inşaallah
 
 
+1 #13 Huriye özler 22-04-2014 18:06
Bu güzel çalışmalarınızd an dolayı Allah razı olsun
 
 
+3 #12 münise ballı1 12-12-2013 19:58
hocam ben imam hatip 9. sınıf öğrencisiyim bu konular ve anlatımı benim seviyeme ne kadar uygun bide ben arapça ya nasıl çalışabilirim yardımcı olursanız çok sevinirim
 
 
+1 #11 İlyas Uçar 24-11-2013 15:27
Müzelkker nerde yazıyor acaba
 
 
+2 #10 eslemnuratik 24-11-2013 04:11
Selamunaleykum Hocam
Seyyaretun nasil muzekker bir kelime oluyor.
 
 
+1 #9 eslemnuratik 24-11-2013 04:06
selamun aleykum hocam. Calismalariniz icin Allah razi olsun diyor, devamini tamamini diliyorum.
Yalniz, bir noktayi anlayamadim. Muenneslik- muzekerlik bakimindan hangisi hangisine uyuyor? Semaniyetun raculin derken sayinin sayilana tabi olmasi gerekmez mi mantik olarak
Ya da soyle sorayim. Kiz arkadaslarimin sayisini vermek isyiyorum ve arapca kuralina uyarak erbeatun,diyorum.
Umarim sorumu anlatabilmisimdir.
Mea selameh...
 
 
+1 #8 Özcan Dindar 20-11-2013 02:44
Abi birinci ikinci nasıl yapılıyor burda
 
 
+1 #7 Özcan Dindar 20-11-2013 02:43
Abi ya mesela bir birinci. Birinci nasıl yazılıyor acaba????
 
 
+1 #6 İlyas Uçar 12-11-2013 15:58
pek çok kişi de orta takılıyor zaten :) sorun değil önemli olan doğru anlaşılması
 
 
+2 #5 nesibe engin 12-11-2013 15:53
hocam çok teşekkürler,önc esinde nasıl farketmemişim hayret,kusura bakmayın,böyle bir cümle aslında tüm karışıklığı gideriyor. konunun anlaşılması açısından çok güzel bir cümle olmuş,ben onu müennes ve müzekker sayılar diye okumuşum,daha doğrusu sizden önce bir kursa gidiyordum orada hoca bunu müzekker ve müennes sayılar diye anlatmıştı ve herkesin kafası karışmıştı. kapalı te nasıl müzekker oluyor diye.
 
 
+1 #4 İlyas Uçar 12-11-2013 13:18
erbau müennes sayı değil, erbau müennes sayılar için kullanılan bir sayıdır yazılı aslında, çok ufak bir fark var arada :) başlıklara bir daha bakın göreceksiniz.
 
 
+2 #3 nesibe engin 12-11-2013 13:12
kusura bakmayın hocam sizi rahatsız etmek istemem ama yukarıda konu anlatımında erbau müennes sayı olarak söylenmiş ya ben onu demek istemiştim. bir yanlışlığa mahal vermemesi için,yoksa ben de sizin dediğiniz gibi yapıyorum kelimenin müfredine bakıyorum ve ona göre sayıyı seçiyorum
 
 
+1 #2 İlyas Uçar 12-11-2013 09:38
arabada kapalı te olduğu yani müennes olduğu için 4 kelimesi müzekker olmalı yani kapalı te'siz. Zaten örnekte de erbau seyyârâtin olmuş yani erbeatu seyyârâtin olmamış.

Aslında yanlışlık yok kural şu:
İlk olarak kelimeye bakıyoruz, rakama değil.
Kelime müennes ise rakam müzekker geliyor. Kelime müzekker ise rakam müennes geliyor.
 
 
+2 #1 nesibe engin 11-11-2013 22:42
hocam beni yanlış anlamayın, gerçekten çok verimli bir site,yalnız ufak tefek kelime hataları gözüme çarpıyor. ''birlikte daha iyiyi bulacağız''diye bir cümlenizi de okuduğum için söyleme ihtiyacı hissettim. hakkınızı helal edin. konunun en başında 1 den 10a kadar olan sayıları yazarken kullandığınız müennes ve müzekker ayırımı ile örneklerde yazdığınız sayıların müzekker ve müennes ayrımı birbirini tutmuyor. sayıların cinsiyet ayrımlarında normal kelimelere göre zıtlık olduğunu duymuştum ama bu kafayı karıştıran bir şey. onun için mesela örneklerde ''4 araba'' yazarken 4kapalı te siz olacak çünkü araba kelimesinin tekilinde kapalı te var gibi bir cümle kurulması daha iyi olabilir mi