İlyas Uçar - Ebû Rudeyha - Evvâh

Arapça Dersleri-15: Müzekker-Müennes-II

E-posta Yazdır PDF
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 98
ZayıfMükemmel 

Değerli kardeşlerim bir arapça dersi ile yine sizlerle beraberiz.

Bu derste daha önce anlattığım "Arapça Dersleri-13: Müzekker-Müennes-I" konusunun devamını anlatacağım. İlk derste hatırlayacağınız müzekker (eril) konusunu ele almıştık. Bu derste de müennes konusuna giriyoruz. İnşaallah faydalı olur.

Müennesler de, müzekkerler gibi hakiki ve mecazi olarak 2 kısma ayrılıyor.

2. Müennes (dişil) Kelimeler: Kelimenin şekli veya manası itibariyle dişi bir varlığa delalet etmesidir. Bu kelimelerin sonlarında genellikle hemze, ye ve kapalı te harfleri bulunur. Şimdi bunların detaylı bir şekilde görelim.

a) Hakiki Müennes Kelimeler: Gerçek manada müennes varlıklar için kullanılan kelimelere denir. Bu kelimeler okunduğunda kafamızda dişi bir varlık canlanır. Ancak bu da kelimenin sonunda hemze, ye ve kapalı te yani müenneslik (dişilik) alameti bulunup bulunmamasına göre ikiye ayrılır. Sonunda bu alametleri taşıyıp dişi bir varlığa işaret eden kelimelere lafız bakımından hakiki müennes (lafzî hakiki müennes), sonunda bu alameti olmadığı halde okunduğunda aklımıza dişi bir varlığın gelmesine sebep olanlara ise ğayri lafzî hakiki müennes denir.

Örnek-1: Mesela bakınız bu üç örnek yani tavuk, bayan ve Leyla kelimelerin lafızları yani görünümleri itibariyle dişilik alameti taşıyor. Tavuk kapalı te almış, bayan doktor kapalı te almış, Leyla ise ye harfi almış. Bir de mana itibariyle bunların hepsi dişi bir varlığa işaret ediyor. İşte bundan dolayı bu tip kelimelere lafzî hakiki müennes diyoruz.

Örnek-2: Bu 3 örnekte ise kelimelerin sonunda dişilik alameti olan kapalı te, ye ve hemze harfleri yok. Yani şekil ve lafız bakımından müennes gözükmüyorlar ama manalarına baktığımızda hepsi dişi bir varlığa işaret ediyor. İşte şekil olarak müennes olmayıp mana bakımından müennes olan kelimelere de ğayri lafzî hakiki müennes diyoruz.


Bu iki müennes türü de hakikatte bir dişi varlığı temsil ettiği için ikisi de hakiki müennes başlığı altında incelenmiştir. Lafzi hakiki müennes kolay bir şekilde anlaşılabilir ama gayri lafzi hakiki müennesleri mecburen ezberlemek gerekiyor.

a) Mecâzî Müennes Kelimeler: Bunlar hakikinin tersi olarak dişi bir varlığa işaret etmeyen ama mecazen dişi kabul ettiğimiz kelimelerdir. Bunlar da kendi arasında ikiye ayrılır. Birincisi dişi olmadığı halde sırf dişilik alameti olana ye, hemze ve kapalı te aldığı için gramer bakımından dişi sayılan kelimeler. Bunlara lafız yönünden mecazi müennes yani lafzî mecazi müennes denir. İkinicisi ise hem şekil yönünde hem de mana bakımından bir dişiye işaret etmeyen ama burası çok önemli dikkat edelim sırf araplar bunları müennes kabul ettiği için müennes saydığımız kelimelerdir. Bunlar, araplardan öğrenildiği ve ezberlendiği için biraz zordur, bol bol üzerinde durmak lazım. Bu tip kelimelere de semai müennes denir. Şimdi örneklerle pekiştirelim.

Örnek-1: Aşağıdaki üç örnekte gördüğünüz gibi dişilik alameti olan kapalı te ve hemze yer almaktadır. Yani şekil itibariyle müennes bu kelimeler ama manalarına baktığımızda nasihat, ütü ve beyaz kelimeleri dişi bir varlığa işaret etmiyor. Bu yüzden bunları mecazen müennes (dişi) kabul ediyor ve lafzî mecazi müennes diyoruz.

Örnek-2: Son üç örneğimiz ise araplardan duyarak (semaen) öğrendiğimiz ve ancak ezberleyerek öğrenebileceğimiz müennes türleridir. Çünkü aşağıdaki üç kelime ne şekil yönünden ne de mana yönünden dişilik özelliği taşımaz ama araplar böyle kabul ettiği için müennes sayar ve semai müennes deriz.

İlyas Uçar (Evvâh - Ebu Rudeyha)
29.08.2011 - 17:20

Önemli not: Kaynak belirtmeden (ç)almak kul hakkına tecavüzdür. Bazı sitelerde isim ve konu linki verilmeden binbir emekle yaptığım bu dersler sahipleniliyor. Lütfen ilme ve emeğe saygılı olalım. Kul hakkına riâyet edelim!!!

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Yorumlar   

 
0 #33 İlyas Uçar 07-01-2014 01:02
Alıntılandı AHMET HAKAN ÖZGÜVEN:
EMEĞİNİZE SAĞLIK HOCAM

hayırlı olsun rica ederim
 
 
+2 #32 Tuğçe mutlu 06-01-2014 22:36
Arapça ödevim için sabahtan beri site site dolasiyorum sonunda buldum
 
 
+1 #31 AHMET HAKAN ÖZGÜVEN 29-12-2013 16:19
EMEĞİNİZE SAĞLIK HOCAM
 
 
+1 #30 İlyas Uçar 19-11-2013 12:30
hepsi burada kardeşim:
http://www.ilyasucar.com/arapca-ogreniyorum/
 
 
+2 #29 hacer gözüyukarl 19-11-2013 12:25
ben düz lise mezunuyum ilahiyat 1.sınıftayım allah razı olsun hocam bize vereceğiniz taktik var mı? sınavlar yakın
 
 
+3 #28 İlyas Uçar 24-01-2013 09:56
kasaba, kabile, şehir ve ülke isimleri de müennes sayılırlar.
 
 
+4 #27 İlyas Uçar 16-01-2013 09:31
ben teşekkür ederim istifade ettiyseniz ne mutlu bana
 
 
+3 #26 eyüp cepeci 16-01-2013 08:34
Emeği geçenlerden Allah razı olsun.Allah emeğinizin karşılığını budünyadada ahirettede fazlasıyla versin inşeAlllah.
 
 
+4 #25 mzgvuslat 13-01-2013 03:13
teşekkür ederim emeğinize sağlık..mevlam yar ve yardımcınız olsun..
 
 
+3 #24 İlyas Uçar 03-01-2013 09:31
elimden geldiğince ders eklemeye çalışıyorum kardeşim
 
 
+3 #23 kardelen_01 03-01-2013 00:18
Hocam acaba AOF Ilahiyat ders konularinin digerlerinide anlatsaniz olmazmi? çok dua ederiz size çok açiklayici ve anlasilir anlatiyorsunuz. Kitap karmakarisik :(
 
 
+3 #22 İlyas Uçar 31-12-2012 09:24
hayrını görün kardeşim
 
 
+4 #21 kardelen_01 31-12-2012 01:23
Allah ne muradiniz varsa versin valla çok makbule geçti çokk
 
 
+2 #20 İlyas Uçar 17-12-2012 10:07
rica ederim kardeşim hayrını görün
 
 
+3 #19 Nur Sel 17-12-2012 09:57
teşekkür ederim hocam çok güzel anlatmışınız.
 
 
+2 #18 İlyas Uçar 05-12-2012 09:29
tam anlamadım kardeşim neyi 4 dediniz
 
 
+2 #17 sandal 04-12-2012 20:59
hocam 4 özellik dedim 2 tane gösterdin ben sitede gösterdiğin 2 şeyide biliyorum yinede teşekkür ederim
 
 
+3 #16 İlyas Uçar 29-11-2012 17:54
daha çok çalışmak ve bu işe daha fazla mesai ayırmak gerekiyor kardeşim o yüzden bıkmadan usanmadan çalışmaya devam.
 
 
+2 #15 BÜŞRA ALTUN 29-11-2012 15:40
hocam ben düz lise mezunuym ve ilahiyat birinci sınıfım elimden geldikce sitenize giriyorm ama zorlanıyorm ne yapmam gerekiyor
 
 
+7 #14 ayse akin 08-11-2012 12:56
cok iyi dusinmussunuz zaten boyle bir sey istiyodum ALLAH RAZI OLSUN
 
 
+4 #13 İlyas Uçar 08-11-2012 12:10
Hayrını gorun kardeşim
 
 
+5 #12 habiibe 08-11-2012 01:10
hocam çok sağolun,çok iyi anladım
 
 
+5 #11 İlyas Uçar 22-10-2012 09:34
teşekkür ederim kardeşim amin inşaallah
 
 
+5 #10 Menis 19-10-2012 16:43
çok anlaşılır ve güzel bir ders Allah razı olsun hocam
 
 
+11 #9 İlyas Uçar 14-09-2012 19:07
amin cümlemizden kardeşim faydalanıyorsan ız ne mutlu
 
 
+12 #8 ümmü gülsüm 13-09-2012 17:01
allah razı olsun hocam sizden sizin sayenizde bir çok şeylerden istifade ediyoruz , ve arapça anlatımınız bizlere oldukça yarar sağlıyor
 
 
+10 #7 İlyas Uçar 03-09-2012 08:49
amin cümlemizden inşaallah kardeşlerim rica ederim ne demek
 
 
+10 #6 ayşenur taha 02-09-2012 15:57
yeni ders için teşekkürler hocam
 
 
+12 #5 arzuslu3457 01-09-2012 16:58
hocam Allah razı olsun, çok tesekkurler, elinize saglık..
 
 
+10 #4 İlyas Uçar 31-08-2012 08:17
istifade ediyorsanız ne mutlu bana